Ingezonden brief: Antistad Heerlen wordt topstad

Armand Leenaers schreef deze lofzang over Heerlen en haalde daarmee de Volkskrant:

Bijna niemand weet het nog, maar de stad die in 2019 vriend en vijand zal verrassen is... de antistad Heerlen. ‘Hier moet je bij zijn’, zei een blijmoedige Emile Roemer over zijn stad tijdens de nieuwjaarsreceptie begin deze week. Dit was geen obligaat pr-praatje maar de oprechte verbazing van een beginnend burgemeester. Antistad is de term die socioloog Maurice Hermans bedacht voor zijn en mijn woonplaats. Ik zie het als een geuzennaam voor wat volgens sommigen de meest mislukte stad van Nederland is, waar na de mijnsluiting zo ongeveer alles misliep.
Toch ben ik na veertig jaar teruggekomen, want er gebeuren mooie dingen, cultureel en stedenbouwkundig. Eind deze maand opent de expositie The Artist and His New York Scene, de Europese première van het vroege werk en leven van kunstenaar Jean-Michel Basquiat, Heerlen is inmiddels mural-hoofdstad van Nederland en het in de Randstad onbekende festival Cultura Nova is groter dan Oerol.
Maar het meest opzienbarende zal de nieuwe stationsomgeving zijn. Wat ooit de lelijkste plek van Nederland was, is binnen afzienbare tijd het fraaiste ov-knooppunt van Nederland: het Maankwartier. Met een icoon als het Guggenheim Museum lukte het Bilbao om het industriële tijdperk af te schudden. Vergelijkbare steden als Essen, Genk, Detroit en Wolverhampton worstelen met deze transformatie, maar Heerlen toont lef met dit gedurfde kunstwerk van Heerlenaar Michel Huisman.
In de voorheen zwarte omgeving van de mijnen verbeeldt het een witte berg waar licht (van de maan) en warmte (van het mijnwater) vanaf komen. Een maantoren die het zonlicht reflecteert in de ondergrondse parkeer­garage en verwijzingen naar het Romeinse verleden zorgen voor een Toscaanse sfeer, een verwijzing naar het heuvelland.
Er is veel over te doen geweest. Niet vreemd bij een bouwproject dat 190 miljoen euro kost in een stad met leegstaande winkels, kantoren en huizen. Maar het is een duidelijke breuk met het verleden waarin de vastgoedsector vrij spel had. Het noordelijk deel is al gereed. Er is een pop-up-Migratiemuseum gevestigd als eerbetoon aan de tienduizenden die ooit naar Zuid-Limburg kwamen om een compleet nieuwe samenleving rond de mijnen vorm te geven. Een paar generaties later zijn hun nakomelingen getuige van een metamorfose zoals we die in Nederland niet eerder zagen.